W miejcach turystycznych bez problemu porozumiemy się po angielsku lub niemiecku. Zawsze to jednak milej jak się do tambylca zwróci w jego ojczystym języku.

Język chorwacki należy do grupy języków południowo słowiańskich.
Dzięki temu jest łatwy w zrozumieniu dla Polaków. Już po 2-3 dniach jesteśmy w stanie zrozumieć wiele słów i zwrotów. Melodyka jest prosta, pisownia fonetyczna jest zbliżona do polskiej, także będąc w Chorwacji nie czujemy się obco. Wiele słów pisze się tak jak je słyszymy a duża grupa zwrotów jest dla nas intuicyjnie zrozumiała. Słowa takie jak kava, ne znam, dovidenja nie wymagają tłumaczenia, ale możemy natrafić na pułapki językowe. Słowo chleb używa jedynie 12% Serbów mieszkających w Chorwacji, bo tutaj usłyszymy prędzej kruch.

Są również zupełnie niezrozumiałe dla nas słowa takie jak – vatrogasti - „staż pożarna” .

Niektórych słów nauczymy się już po kilku dniach, w sposób zupełnie naturalny jak choćby „hvala” – dziękuję czy „hvala lijepo” – dziękuje bardzo.

Na niektóre pułapki językowe należy szczególnie zwrócić uwagę:
- polako - powoli/spokojnie ( nie ma nic wspólnego z naszą narodowością)
- jos(josz) -  jeszcze,jeszcz/więcej  (mylnie odbierane jako -”już” w sensie “wystarczy”)
- prawo - prosto
- vredna żena - wierna żona
- pipa - to kran
- pedale - pagaje/wiosła
- pedalina - rower wodny
- ponoć - północ
- ja sam trudna - jestem w ciąży
- droga - narkotyk
- wyraz kurcze ma znacznie mocniejszy charakter niż w naszym języku
- a jak ktoś w czasie manewrów usłyszy od kejowego polako, polako, to znaczy wolniej/spokojniej !!! i proszę nie bić pana, że ma coś do polaków..:)
- Gospoda - Pani/kobieta

Wymowa liter jest zbliżona do polskiej a chorwackie litery č, š, ž wymawia się jak polskie cz, sz, ż

Pierwsze słowa, które powinno się poznać przed wyjazdem do Chorwacji

Dobro jutro!
Dosłownie znaczy "Dobry ranek!" Zwrot ten używamy w godzinach rannych oraz w ramach zdrowego rozsądku ;) np. do godz. 9.

Dobar dan!
Nasze tradycyjne, cześciowe, itp. "Dzień dobry!" używane jak polski odpowiednik.

Dobra večer!
To nie literówka. Chorwacki wieczór, jak wszystko co chorwackie i czarujące (w tym chorwackie kobiety), jest rodzaju żeńskiego :)

Bok!
Cześć/do zobaczenia.

Doviđenja!
Ni mniej, ni więcej od naszego "do widzenia".

Laku noć!
Odpowiada polskiemu "dobranoc!", używane wieczorem, niekoniecznie bezpośrednio przed udaniem się na spoczynek.

Hvala!
Choć jest rzeczownikiem, znaczy to samo co polskie "dziękuję" lub "dzięki". Zawsze brzmi dobrze.


Molim.
Oznacza "proszę", ale tylko, gdy prosi się kogoś o coś, oraz jako odpowiedź na "Hvala!"

Izvolite.
Drugie "proszę" ale używane, w sytuacjach np. "proszę za mną, zapraszam" lub wręczając coś komuś. W sklepie może też znaczyć "co podać?" lub "w czym mogę pomóc?"

Ja sam...
"Ja jestem...". Tutaj nie można opuścić "ja". Bez krępacji dodawaj do tego różne słówka (np. zawody, imiona itp.) w podstawowej formie - nie popełnisz błędu. Więcej o wyrażaniu własnego jestestwa później.

Oprostite...
Oznacza "przepraszam pana/panią/państwa...?" używane w celu zwrócenia na siebie uwagi.

Želim... / Hoću...
Zwyczajne "chcę". Wariant "hoću" może też pełnić pewną funkcję gramatyczną, więc na wszelki wypadek lepiej używać pierwszego wariantu wszędzie.

Koliko košta... ?

Podstawowe pytanie, czyli "ile kosztuje". Liczebniki będą później.

Ovo...
Odpowiada polskiemu "to". Bardzo przydatne, słowo wytrych, do użycia jak najbardziej z dwoma powyższymi zwrotami. :)

Słownik bez tłumaczenia:

ja
ty
on
ona
mój
twój
jego
nasz
wasz
ich
ile
kiedy
gdzie
przed
nad
do
z
w
bez
i
lub
ale
że
czy to daleko?

ja
ti
on
ona
moj
tvoj
njegov
naš
vaš
njihov
koliko
kada
gdje
ispred
iznad
u, do
iz
u
bez
i
ili
ali
što
je li daljeko?

my
wy
oni
one
tak
nie
ktoś
coś
który
jak
za
na
obok
teraz
często
rzadko
mało
mały
dużo
zimno
ciepło
gorące

mi
vi
oni
one
da
ne
netko
nešto
koji
kako
iza
na
kraj, do
sada
često
rijetko
malo
mali
mnogo,puno
hladno
toplo
vruč

Pan
Pani


dlaczego
dlatego

 

dobrze
źle

pomiędzy
wewnątrzr
zewnątrz
daleko
blisko
potem
przedtem
droga
prosto
prawo
levo


Gospodin
Gospoda

zašto
zato

 

dobro
loše

izmedu
unutra
vani
daleko
blizu
kasnije
prije
cesta,put
pravo
desno
ljevo

Pierwsze pytania:

Na początek niezbędny zestaw pytań:

Kiedy? Kada? ----------- Wtedy. Tada.
Gdzie? Gdje?   Tam. Tamo.
Kto? Tko?   On/ona/oni/one. On/ona/oni/one.
Ile? Koliko?   Tyle. Toliko.
Dlaczego? Zašto?   Dlatego, że... Zato, što...
Jak? Kako?   Tak. Tako.

A teraz trochę słówek:

Pan... Gospodin... ---------- plaża plaža
Pani... Gospođa...   sklep trgovina
właściciel vlasnik   targ tržnica
gospodarz gazda   ulica ulica
gospodyni gazdarica   plac trg
pokój soba   aleja aleja
apartament apartman   miejsce mjesto
kuchnia kuhinja   poczta pošta
piętro kat   telefon telefon
parter prizemlje   kościół crkva
telewizor televizor   turysta izletnik
radio radio   pracownik radnik
wyposażenie oprema   kelner konobar
zakwaterowanie smještaj   cennik cjenik

Dialog “poznajmy się” :

# Bok, kako se zoveš?
# Ja sam Paweł. A ti, kako se zoveš ti?
# Ja se zovem Irina. Drago mi je. Odakle si?
# Nisam odavde, ja sam iz Poljske.
# Što radiš ovdje?
# Odmaram se.
# Odakle govoriš ovako dobro hrvatski?
# Ovako dobro? Hvala! Studiram kroatistiku u Varšavi.
# Dakle ti si još student...
# Jesam. Studiraš li također?
# Ne, ne studiram. Imam već posao. Radim u turizmu

 


Zwroty podstawowe:

Cześć.
Bok.

Jak się Pan/Pani miewa?
Kako ste?

Dobrze, dziękuję.
Dobro sam, hvala.

Jak się Pan/Pani nazywa?
Kako se zovete?

Nazywam się... .
Zovem se....

Miło cię poznać.
Drago mi je.

Proszę.
Molim.

Dziękuję.
Hvala.

Nie ma za co.
Nema na čemu.

Tak.
Da.

Nie.
Ne.

Przepraszam.
Oprostite.

Do widzenia.
Do viđenja.

Nie mówię [dobrze] po chorwacku.
Ne govorim (dobro) hrvatski.

Czy mówisz po angielsku?
Govorite li engleski?

Czy jest tu ktoś, kto mówi po angielsku?
Govori li ovdje netko engleski?

Pomocy!
Upomoć!

Dzień dobry.
Dobro jutro.

Dobry wieczór.
Dobra večer.

Dobranoc.
Laku noć.

Nie rozumiem.
Ne razumijem.

Gdzie jest toaleta?
Gdje se nalazi WC?


Kłopoty:

Proszę mnie zostawić.
Ostavite me na miru!

Proszę mnie nie dotykać.
Prestani me dirati!

Zadzwonię na policję.
Zvat ću policiju.

Policja!
Policija!

Stać! Złodziej!
Stanite! Lopov!

Potrzebuję pańskiej pomocy.
Trebam vašu pomoć.

Zgubiłem/Zgubiłam się.
Izgubio/izgubila sam se.

Zgubiłem torbę/torebkę.
Izgubio/izgubila sam torbu. Zgubiłem portfel.
zgubio/izgubila sam novčanik.

Źle się czuję.
Bolestan/bolesna sam.

Jestem ranny.
Povrijedio/povrijedila sam se.

Potrzebuję lekarza.
Treba mi doktor.

Czy mogę skorzystać z Pańskiego telefonu?
Mogu li se poslužiti telefonom?

Transport i kierunki:

Ile kosztuje bilet do...?
Koliko košta karta za...?

Poproszę jeden bilet do...
Molim vas, jednu kartu za...

Gdzie jedzie ten pociąg/autobus?
Kamo ide ovaj vlak/autobus?

Gdzie jest pociąg/autobus do...?
Gdje se nalazi vlak/autobus za..?

Czy ten pociąg/autobus zatrzymuje się w...?
Zaustavlja li se ovaj vlak/autobus u...?

Kiedy odjeżdża pociąg/autobus do...?
Kada polazi vlak/autobus za...?

Kiedy ten pociąg/autobus przyjedzie do...?
Kada stiže ovaj vlak/autobus u...?

Gdzie jest...?
Kojim putem mogu stići do...?

... dworzec kolejowy?
... željezničkog kolodvora?

...dworzec autobusowy?
... autobusnog kolodvora?

... lotnisko?
... zračne luke?

... schronisko młodzieżowe?
... hostela?

...hotel?
... hotela?

... ambasada?
... konzulata?

Może mi Pan/Pani pokazać na mapie?
Možete li mi pokazati na zemljovidu?

Taksówka!
Taksi!

Proszę mnie zawieźć do...
Molim Vas odvezite me do...

Ile kosztuje dojazd do...?
Koliko košta vožnja do...?

Proszę mnie tam zawieźć.
Molim vas, odvezite me tamo.


Hotel:

Czy są wolne pokoje?
Imate li slobodnih soba?

Ile kosztuje pokój jedno-/dwuosobowy?
Koliko košta soba za jednu osobu/dvije osobe?

Czy w pokoju jest...?
Ima li soba...?

...łazienka?
... kupaonicu?

...telefon?
... telefon?

OK, biorę to.
U redu, uzet ću je.

Zatrzymam się tu na... nocy.
Ostajem… noć(i).

O której godzinie jest śniadanie/kolacja?
Kada servirate doručak/večeru?

Czy może mnie Pan/Pani obudzić o...?
Možete li me probuditi u...?

Chcę się wymeldować.
Želim se odjaviti.

 


Pieniądze :

Czy akceptujecie...?
Mogu li platiti...?

Gdzie mogę wymienić pieniądze?
Gdje mogu razmijeniti novac?

Gdzie znajdę bankomat?
Gdje se nalazi bankomat?

 


Zakupy

Czy macie to w moim rozmiarze?
mate li ovo u mojoj veličini?

Ile to kosztuje?
Koliko košta ovo?

drogie
skupo

tanie
jeftino

Nie jestem zainteresowany/a.
Nisam zainteresiran/zainteresirana.

Dobrze, wezmę to.
U redu, uzet ću.

Jedzenie i picie :

Stolik dla jednej/dwóch osób proszę.
Molim Vas, stol za jednu osobu / dvije osobe.

Czy mogę prosić o menu?
Mogu li pogledati jelovnik?

Czy jest specjalność lokalna?
Poslužujete li mjesni specijalitet?

Jestem wegetarianem.
Ja sam vegetarijanac/vegetarijanka.

Chciałbym - Želim...

kurczak - piletinom

wołowina - govedinom

ryba - ribom

szynka - šunkom

kiełbasa -kobasicom

ser - sirom

jajka - jajima

sałatka - salatom

warzywa- povrće

owoce- voće

chleb - kruh

makaron - rezancima

ryż - rižom

Proszę szklankę...
Mogu li dobiti čašu...?

Proszę filiżankę...
Mogu li dobiti šalicu...?

Proszę butelkę...
Mogu li dobiti bocu...?

kawa
kave

herbata
čaja

sok
soka

woda (gazowana)
(gazirane) vode

piwo
pive

wino czerwone/białe
crnog/bijelog vina

Przepraszam (do kelnera/kelnerki).
Oprostite!

Było pyszne.
Bilo je ukusno.

Proszę o rachunek.
Račun, molim.

Czytaj więcej o chorwackich winach w artykule In Vino Veritas

Przydatne nazwy potraw w Chorwacji

Svježi sir – tłusty biały ser
Paški sir – twardy owczy ser – nazwa pochodzi od wyspy Pag
Burek – cienkie ciasto (jak na strudel) nadziewane serem – od sira
lub z mięsem – od mesa pieczone w piekarniku.
Ražnjići – szaszłyki

Lignje na žaru – kalmary z grilla
Pržene lignje – smażone kalmary
Punjene lignje – faszerowane kalmary
Pohano meso – mięso panierowane
Svinjetina s roštilja ili pečena – wieprzowina z grilla lub pieczona
Štrukli – gotowane w wodzie pierogi z serem z regionu Zagrzebia
Sarma – faszerowana kiszona kapusta
Kiseli kupus – kiszona kapusta
Kulen – kiełbasa zbliżona smakiem do salami
Specjały Slavonii to wędliny i kiełbasy
Kobasice – chorwackie kiełbasy
Janje – jagnięta
Odojak – małe prosiaki
Często są pieczone w całości na ruszcie lub na grillu

Konsultacja: Dubravko Vencl i Jozo ArabadžičObszerne fragmenty tego artykułu były wydrukowanew magazynie “Świat Podróże Kultura” w czerwcu 2007 roku.

Importerem i dystrybutorem win chorwackich w Polsce jest firma Guccio Domagoj


Potrzebuję...
Trebam...

... pasty do zębów.
... pastu za zube.

... szczoteczki do zębów.
... četkicu za zube.

... tamponów.
... tampone.

... mydła.
... sapun.

... szamponu.
... šampon.

... środka przeciwbólowego.
... lijek za bolove.

... lekarstwa na przeziębienie.
... lijek za prehladu.

... maszynki do golenia.
... britvicu.

... baterii.
... baterije.

...parasolki.
... kišobran.

... pocztówki.
... razglednicu.

... znaczków.
... poštanske marke.

...długopisu.
... penkalu.

... gazety po angielsku.
... novine na engleskom jeziku.


Menu w konobie


Przystawki zimne / Hladna predjela

prsut - dalmatyńska wędlina wędzona miesiącami w dymie i na wietrze

paski sir - słony owczy ser z wyspy Pag; owce żywią się tu ziołami stąd nietypowy smak sera

salata od hobotnice - sałatka z ośmiornicy

 

Przystawki ciepłe / Topla predjela

rizot od skampi - rizotto z homarców

crni rizot (od sipe) - czarne rizotto (z mątwy)

njoki - kluseczki a la nasze kopytka

pohani sir - ser panierowany

 

Dana główne / Glavna jela

 

Plodovi mora / Owoce morza

Glavonosci / Głowonogi

Lignje / Kalmary

Hobotnica, Mahuni / Ośmiornica, rodzaj ośmiornicy o małych rozmiarach

Ribe / Ryby - rybe naczęściej przyżądza się smażąc lub grilując a następnie polewa się oliwą z oliwek, posypuje świeżo siekanym czosnkiem i pietruszką

Tuna / Tuńczyk

Losos / Łosoś

Orada

Morski pas / Rekin

Bakalar / Dorsz

Gavuni - małe rybki często panierowane lub smażone i jedzone w całości z solą

Skoljke / Małże - bardzo częste zatrucia ważne gdzie łowione i czy świeże

Rodzaje dostępnych małży: Dagnje, Mule, Grompi

Skampi / Homarce - najczęściej podawane w całości- je się mięso z części odwlokowej po wydobyciu go ze skorupki, jest ono białe miękkie i delikatne; jemy rękami!

Jastog / Homar

Kozice - krewetki

Teletina / Cielęcina

Janjetina / Jagnięcina

Piletina / Mięso z kurczaka

Raznijci / Szaszłyki

Cevapcici

Pasticada

Krumpir sa blitvom - ziemniaki z blitvą- rodzajem zielonych liści które po ugotowaniu wyglądają i smakuja poobnie do szpinaku liściastego

 

Sposoby przygotowywania potraw:

kuhani - gotowane

pržena -smażone

na buzaru/buzara – w formie gulaszu

na rostilju – z grilla

ispod peke -pieczone  pod “pokrywką” , to tradycyjna metoda Chorwacka przygotownia potraw na węglu drzewnym

 

Napoje / Picia

Zestoka picia / Napoje wysokoprocentowe

Rakija - chorwacja wódka (Vodka)

Rodzaje wódek: Orahovica (orzechówka), Rogacica (z owoców drzewa chlebowego), Travarica (ze specjalnym gatunkiem mocno aromatycznej trawy), Sljivovica (śliwowica), początek jesieni w Dolinie Neretwy i okolicach Ploce, Opuzen to raj dla miłośników domowej roboty wódek owocowych: wiśniówki, morelówki, pomarańczówki itd.

Pelinkovac - likier ziołowy

Maraschino - likier ze specjalnego gatunku wiśni- produkt regionalny z Zadaru

Wino wytrawne, słodkie, czerwone, biełe / Vino suho, sladko, crno, bijelo

Grasevina - popularne biełe wino obiadowe

Dingać - dobre czerwone wino wytrawne z półwyspu Peljesac

Prosek - słodkie wino deserowe o rodzynkowym kolorze. Proszek bez problemu można kupić w sklepie - najlepszy Dijoklecijan.

Pivo / Piwo

Toceno pivo / Piwo lane

Karlovacko i Ozujsko - najbardziej popularne chorwackie piwa

Czego spróbować- już niekoniecznie w restauracji

Blitva – potrawa podawana sama lub z ziemniakami, Blitva, to kuzynka szpinaku jednak o zupełnie innym smaku. Blitva, to mangold, kapusta rzymska lub burak szpinakowy.

Ajvar – przecier na bazie papryki

Burek – tradycyjne bułeczki z ciasta tak, cienkiego że aż przeźroczystego ala francuskiego, nadziewane mięsem lub serem

Karczochy – pyszne sezonowe danie, servowane z nadzieniem

Lepinja - niewielki okrągły chleb

Maslinovo ulje - oliwa z oliwek - najlepsza jest oczywiście ta domowa, tłoczona w tradycyjnych młynach

Smokve - świeże figi -najlepsze prosto z drzewa są słodkie, miękkie, o intensywnej czerwonej barwie miąższu. Przy zbieraniu swieżych fig nalezy uważac na biały lepki sok który może na dobre poplamic ubrania. W upały polecamy zebrac swieże figi z drzewa i wstawić na około godzinę do lodówki- mniam

Oceń:
Udostępnij ten artykuł: facebook google twitter linkedin